Revue par

Rebecca - Midwife & Menstrual Cycle Expert

  • Hormones
  • Nutrition

Je cyclus is meer dan alleen je menstruatie

Je vrouwelijke cyclus wordt gestuurd door een heleboel hormonen, maar de twee meest gekende zijn: oestrogeen en progesteron. Dit zijn twee belangrijke geslachtshormonen bij vrouwen. Deze hormonen zorgen, samen met andere hormonen zoals het Follikel Stimulerend Hormoon (FSH) en het Luteïniserend Hormoon (LH), voor de rijping van de eicellen, de ovulatie alsook voor de opbouw en uitrijping van het baarmoederslijmvlies voor de innesteling van een eventueel bevruchte eicel.

Je cyclus start op de eerste dag van je menstruatie en duurt meestal 3 tot 7 dagen.

De eicelrijping

Al tijdens je menstruatie worden er door FSH in je beide eierstokken 20-25 nieuwe eicellen aangezet tot ontwikkeling en groei. Hierdoor ontstaat rond elk van deze eicellen een blaasje, de follikel. De groeiende follikels zijn verantwoordelijk voor de aanmaak van oestrogeen dat steeds maar zal toenemen naarmate je eisprong nadert. Deze periode, gekenmerkt door de rijpende follikels en aanmaak van oestrogeen, heet de folliculaire fase. Enkele dagen na je menstruatie wordt uit de rijpende follikels één dominante follikel uitgekozen die als enige zal verder groeien en ontwikkelen. Ongeveer halverwege de cyclus zal de dominante follikel uitgegroeid zijn tot een volwaardige follikel met de daarin rijpe eicel. Ook het oestrogeen heeft nu dankzij de dominante follikel een piek bereikt.

De ovulatie 

In iedere cyclus wordt een eicel vrijgegeven uit één van beide eierstokken: dit wordt de ovulatie of eisprong genoemd. De eisprong wordt getriggerd door LH dat een piek bereikt 24-36 uur vóór de ovulatie. Voordat LH een piek heeft bereikt, stijgt het oestrogeenniveau in je lichaam.

Oestrogeen is noodzakelijk omdat het je lichaam helpt voor te bereiden op de ovulatie. Je baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd en ook de kwaliteit en kwantiteit van je baarmoederhalsslijm neemt toe. Dat laatste is noodzakelijk voor de overleving van de zaadcellen.

Een eicel leeft gemiddeld 12-24 uur, maar dankzij de overlevingsduur van de zaadcellen in je vruchtbaar baarmoederhalsslijm ben je als vrouw langer vruchtbaar.

Zaadcellen kunnen drie tot vijf dagen overleven in een vruchtbare omgeving, waardoor je als vrouw zes dagen vruchtbaar bent per cyclus.

Hoe meer oestrogenen in je lichaam, hoe meer je je eisprong nadert en vruchtbaar baarmoederhalsslijm kan waarnemen.
Met het oog op een kinderwens heb je dus het best gemeenschap in de dagen met vruchtbaar baarmoederhalsslijm.

Wanneer je een zwangerschap wil vermijden, gebruik je het best voorbehoedsmiddelen of kan je aan de hand van een sympto-thermale methode op een betrouwbare manier je vruchtbare en onvruchtbare dagen leren te identificeren.

New chief in town

Vanaf de tweede helft van je cyclus (na ovulatie) neemt progesteron de bovenhand. De hoeveelheid oestrogeen neemt dan af en het progesterongehalte neemt toe. Progesteron wordt aangemaakt door de achterblijvende follikel in je eierstok en is het hormoon dat verantwoordelijk is voor het verder uitrijpen van je reeds opgebouwde baarmoederslijmvlies, het opdrogen van je baarmoederhalsslijm en verhogen van je basale lichaamstemperatuur. De fase waarin progesteron dominant aanwezig is, heet de luteale fase en heeft als doel je baarmoeder verder klaar te maken voor de innesteling van een eventueel bevruchte eicel. Als er geen bevruchting plaatsvindt, zal de productie van progesteron 12-16 dagen na de eisprong terugvallen. Hierdoor daalt je basale lichaamstemperatuur terug, wordt je opgebouwde baarmoederslijmvlies afgestoten en kan je lichaam weer nieuwe eicellen laten rijpen. Dit is het begin van je menstruatie en meteen weer het begin van je volgende cyclus

Sommige vrouwen ervaren vóór of tijdens de menstruatie lichamelijke, maar ook emotionele klachten. De ernst van de klachten varieert van vrouw tot vrouw.

Vrouwen die last hebben van het premenstrueel syndroom (PMS) hebben een verhoogde gevoeligheid voor hormonale schommelingen tussen oestrogenen en progesteron.

Vaak is er bij PMS sprake van een teveel aan oestrogeen en/of tekort aan progesteron in het lichaam. Typische symptomen zijn stemmingswisselingen, vermoeidheid, prikkelbaarheid, angst, krampen, acné, irritatie, slaapstoornissen, pijnlijke borsten of tepels, opgeblazen gevoel en/of eetbuien.

Vaak worden deze symptomen als onderdeel van ‘vrouw zijn’ bestempeld, maar dat hoeft niet zo te zijn.

De twee vrouwelijke hoofdrolspeelsters

Oestrogeen  

Oestrogeen, ook wel gekend als het ‘feel good’ hormoon, wordt aangemaakt in je eierstokken, maar ook je vetcellen maken het hormoon aan. De aanmaak van dit hormoon komt pas in de pubertijd goed op gang.

Oestrogeen speelt een belangrijk rol bij het reguleren van de menstruele cyclus, de zwangerschap en andere lichaamsprocessen zoals: 

  • Sterke botten 
  • Een stralende en gezonde huid 
  • Emotionele stabiliteit 
  • Goede hersenfuncties
  • De aanmaak van serotonine in de hersenen toe: deze beïnvloedt je stemming, slaap, libido en eetgedrag.
  • De productie van endorfinen: deze werken in de eerste plaats pijnonderdrukkend, maar zorgen ook voor een gevoel van geluk of euforie

Een goede balans in de aanmaak en afbraak van oestrogeen helpt je om goed in je vel te zitten.

Progesteron 

Progesteron wordt gemaakt in je eierstokken en bijnieren. In de bijnieren speelt het een rol bij de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline.

Progesteron maakt je lichaam klaar voor een mogelijke zwangerschap en zorgt voor een goede doorbloeding van de baarmoeder zodat het eitje zich kan nestelen.

Tijdens de zwangerschap zorgt het ervoor dat je kindje optimaal en veilig kan groeien.

Als het eitje niet wordt bevrucht neemt progesteron weer af zodat uiteindelijk, aan het eind van de luteale fase, de menstruatie begint.

Een goede balans van progesteron draagt bij aan een stabiele bloedsuikerspiegel en heeft een kalmerende en stabiliserende werking op je hersenen.

Op het einde van de luteale fase (lees hier meer over de verschillende fases) zal progesteron plots dalen waardoor je bepaalde klachten zou kunnen ervaren als gevolg hiervan.

Bij het begin van een zwangerschap zal progesteron blijven stijgen en dat kan ook de reden zijn waarom je moe bent in het begin van een zwangerschap.

Balans

Bij een verstoord evenwicht tussen oestrogeen en progesteron kan je menstruatiecyclus ontregeld raken. Hierdoor kan je een onregelmatige cyclus krijgen of kan je menstruatie zelfs uitblijven.

Progesteron en oestrogeen balans is cruciaal om je goed te voelen, een regelmatige cyclus te hebben en je voor te bereiden op een gezonde zwangerschap.

Dit artikel werd geschreven door Rebecca van Vrouw & Vruchtbaarheid
___NL___

___EN___

You’ve probably heard us talk a lot about hormones here at Guud. You may even be familiar with estrogen and progesterone, your two most important hormones involved in your monthly cycle.

But do you actually know how it all works?

Let’s break it down, shall we?

First of all, your cycle is more than just your period. In fact, your period is just one phase of your cycle, and it typically lasts 3-7 days.

After your period, estrogen increases in your body. This phase is known as the follicular phase. That’s because small follicles start to develop on the ovary and eventually, one of these follicles develops into a full-size egg.

What’s next?

Ovulation

This is when an egg is released from one of your ovaries and at this point, your level of estrogen increases alongside another hormone called the luteinizing hormone (often known as LH). If you’re trying for a baby, this is the hormone that most ovulation trackers are detecting in your wee, and it indicates that now is a good time to have sex to increase your chances of conceiving.

Estrogen is super important in this phase because it thickens the uterine wall helping to create a friendly home for any sperm that might find their way there.

Sperm stays alive longer than an egg (up to 3-5 days) so that’s why timing conception can be a bit tricky. Your egg can be fertilised up to three days before and two days after you ovulate.

If you're trying for a baby, this is the time to have sex. If not, remember to use some form of contraception!

New chief in town

After ovulation, progesterone is in charge. If your egg was not fertilised by sperm during ovulation, progesterone decreases again and your clever body starts to break down and shed the uterine lining.

This is the start of your period.

The lowdown on PMS

Suddenly annoyed at every little thing? Are you endlessly tired or suffering from insomnia? Feeling anxious with acne and sore boobs?

You’re probably experiencing premenstrual syndrome, aka PMS. And generally, it’s not very fun.

If you struggle with PMS, first of all, know that you’re not alone! It’s very common and likely because you have a heightened sensitivity to hormonal changes in your body.

PMS usually occurs because you have an estrogen overdose in your body and symptoms range from mood swings and anxiety to cramps, acne and anger. They can also include bloating, sleep disturbances, irritability and binge eating.

Annoyingly, these symptoms are often labelled as just part of being a woman. But if you are aware of the phases of your cycle, you can help manage these symptoms. 

The leading ladies: Estrogen and Progesterone

Estrogen

Here’s a fun fact: the production of estrogen only starts in puberty!

Produced in the ovaries, estrogen is sometimes known as the “feel good” hormone because a good balance helps you feel good about yourself. It’s one of the most important hormones in your cycle, pregnancy and other processes in your body like:

  • Maintaining strong bones
  • Healthy looking skin
  • Emotional stability
  • Healthy brain function (Did you know: estrogen increases the amount of serotonin in the brain? Serotonin affects your mood, sleep, sex drive and eating behaviour)
  • The production of endorphins (Endorphins are primarily painkillers but they also make you happy!)

Progesterone

Progesterone plays a role in the production of the stress hormones like adrenaline and cortisol.

It’s produced in your ovaries and adrenal glands, and it is key to helping your body prepare for pregnancy. It helps ensure good blood flow to the uterus so a fertilised egg can happily snuggle in there. It can also be associated with overwhelming tiredness in early pregnancy.

And, during pregnancy, progesterone helps make sure that your baby is growing safely and healthily.

And if your egg is not fertilised, progesterone decreases to trigger your period to start again.

A life of balance

When estrogen and progesterone are out of balance, it can wreak havoc on your cycle. It can lead to an irregular cycle or no period at all.

But when estrogen and progesterone are balanced, you’re more likely to feel good, have a regular cycle and a body that is prepared and ready for pregnancy, if that’s what you want.

___EN___